پرسشها از صحیفه سجادیه دعای 44 (اذا دخل شهر رمضان – شروع دعا: الحمد لله الذی هدانا لحمده ) و دعای 45 ( فی وداع شهر رمضان – شروع دعا : اللهم یا من لا یرغب فی الجزاء )
1) امام علیه السلام با کدامین عبارت در حق اهل دین دعا می کنند؟45/55
اللَّهُمَّ تَجَاوَزْ عَنْ آبَائِنَا وَ أُمَّهَاتِنَا وَ أَهْلِ دِينِنَا جَمِيعاً مَنْ سَلَفَ مِنْهُمْ وَ مَنْ غَبَرَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.

اى خداوند،از پدران و مادران و همكيشان ما،آنان كه ديده از جهان‏بسته‏اند و آنان كه هنوز جام مرگ ننوشيده‏اند،در گذر.

2) کدام عبارت امام سجاد علیه السلام نشان می دهد که امکان فریب از شیطان در ماه رمضان وجود دارد؟44/14,16
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ جَنِّبْنَا الْإِلْحَادَ فِي تَوْحِيدِكَ، وَ الْتَّقْصِيرَ فِي تَمْجِيدِكَ، وَ الشَّكَّ فِي دِينِكَ، وَ الْعَمَى عَنْ سَبِيلِكَ، وَ الْإِغْفَالَ لِحُرْمَتِكَ، وَ الِانْخِدَاعَ لِعَدُوِّكَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ إِنْ مِلْنَا فِيهِ فَعَدِّلْنَا، وَ إِنْ زُغْنَا فِيهِ فَقَوِّمْنَا، وَ إِنِ اشْتَمَلَ عَلَيْنَا عَدُوُّكَ الشَّيْطَانُ فَاسْتَنْقِذْنَا مِنْهُ.
بار خدايا،درود بفرست بر محمد و خاندان او و آنگاه كه هلال ماه‏رمضان به محاق مى‏افتد،گناهان ما محو كن.و چون به سلخ رسد وروزهايش به آخر آيد،جامه شوخگن گناهان از تن ما بيرون كن،آن‏سان كه چون به سر شود ما را از هر خطا پيراسته و از هر گناه،پاك ساخته‏باشى.
بار خدايا،بر محمد و خاندان او درود بفرست.اگر در اين ماه به راه‏كج رفته‏ايم،به راه راستمان آور و اگر از حق عدول كرده‏ايم،به حقمان‏بازگردان و اگر دشمن تو،شيطان،بر ما چيره شد،ما را از چنگال اورهايى بخش.

) خدايا، محمد و خاندانش درود فرست و چنان كن كه ما از كج‌روي در مسأله‌ي توحيد تو، و كوتاهي در بزرگداشت تو، و شك در دين تو، و گم كردنِ راه تو، و غفلت از حرمتگزاري تو، و فريب خوردن از دشمن تو، شيطانِ رانده شده، بركنار مانيم.
خدايا، بر محمد و خاندانش درود فرست و اگر در اين ماه ميانه‌روي پيشه نكرده‌ايم، ما را به راه ميانه آور، و اگر از راه راست گرديده‌ايم، به راه راستمان بدار، و اگر دشمن تو، شيطان، ما را احاطه كرده است، از چنگ او رهايي‌مان بخش.(
{ترجمه آقاي محمد مهدي رضايي}

3) پس از سپری شدن روزه های ماه رمضان، امام چه تغییری را از خدا طلب می¬کنند؟44/15
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ امْحَقْ ذُنُوبَنَا مَعَ امِّحَاقِ هِلَالِهِ، وَ اسْلَخْ عَنَّا تَبِعَاتِنَا مَعَ انْسِلَاخِ أَيَّامِهِ حَتَّى يَنْقَضِيَ عَنَّا وَ قَدْ صَفَّيْتَنَا فِيهِ مِنَ الْخَطِيئَاتِ، وَ أَخْلَصْتَنَا فِيهِ مِنَ السَّيِّئَات‏
بار خدايا،درود بفرست بر محمد و خاندان او و آنگاه كه هلال ماه‏رمضان به محاق مى‏افتد،گناهان ما محو كن.و چون وروزهايش به آخر آيد،جامه گناهان از تن ما بيرون كن،آن‏سان كه چون به سر شود ما را از هر خطا پيراسته و از هر گناه،پاك ساخته‏باشى.

4) آیا روز و شب این ماه ممکن است شهادت دهند؟ کدام عبارت دعا این مفهوم را می رساند.44/17
اللَّهُمَّ اشْحَنْهُ بِعِبَادَتِنَا إِيَّاكَ، وَ زَيِّنْ أَوْقَاتَهُ بِطَاعَتِنَا لَكَ، وَ أَعِنَّا فِي نَهَارِهِ عَلَى صِيَامِهِ، وَ فِي لَيْلِهِ عَلَى الصَّلَاةِ وَ التَّضَرُّعِ إِلَيْكَ، وَ الْخُشُوعِ لَكَ، وَ الذِّلَّةِ بَيْنَ يَدَيْكَ حَتَّى لَا يَشْهَدَ نَهَارُهُ عَلَيْنَا بِغَفْلَةٍ، وَ لَا لَيْلُهُ بِتَفْرِيطٍ.
اى خداوند،ماه رمضان را از زمزمه عبادت ما پرساز و شب و روزش‏را به طاعات ما آراسته گردان.ما را يارى ده كه روزهايش را روزه بداريم‏و شبهايش را به نماز و تضرع و خشوع و مذلت در پيشگاه تو به سحررسانيم،تا مباد كه روزهايش به غفلت ما شهادت دهند و شبهايش به‏سهل انگارى ما.

5) امام علیه السلام می خواهند که خداوند عید فطر را در مقایسه با دیگر روزها، چگونه قرار دهد؟45/48
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اجْبُرْ مُصِيبَتَنَا بِشَهْرِنَا، وَ بَارِكْ لَنَا فِي يَوْمِ عِيدِنَا وَ فِطْرِنَا، وَ اجْعَلْهُ مِنْ خَيْرِ يَوْمٍ مَرَّ عَلَيْنَا أَجْلَبِهِ لِعَفْوٍ، وَ أَمْحَاهُ لِذَنْبٍ، وَ اغْفِرْ لَنَا مَا خَفِيَ مِنْ ذُنُوبِنَا وَ مَا عَلَنَ.
بار خدايا،درود بفرست بر محمد و خاندان او.ما از سپرى شدن‏رمضان اندوهگينيم،تو ما را بر اندوه اين فراق پاداش خير ده و اين روزعيد و روز روزه گشادن را بر ما مبارك گردان .چنان كن كه روز عيد ازشمار بهترين روزهايى باشد كه بر ما گذشته و عفو تو را به سوى ماآورده و گناه ما را زدوده است.بار خدايا،گناهان آشكار و نهان ما رابيامرز.

6) امام علیه السلام چه آیاتی از قرآن کریم را وصف بندگان صالح(عبادک الصالحین) می دانند؟44/18
اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْنَا فِي سَائِرِ الشُّهُورِ وَ الْأَيَّامِ كَذَلِكَ مَا عَمَّرْتَنَا، وَ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ، وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ، أَنَّهُمْ إِلى‏ رَبِّهِمْ راجِعُونَ، وَ مِنَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ.
اى خداوند،چنان كن كه در ديگر ماهها و روزها تا زنده‏ايم چنين‏باشيم.چنان كن كه در شمار بندگان صالح تو در آييم:آنان كه بهشت رابه ميراث برده‏اند و در آن جاويدانند،آنان كه همه آنچه را كه بايد ادا كنندادا مى‏كنند و باز هم دلهايشان ترسان است،آنان كه بايد نزدپروردگارشان باز گردند،آنان كه به كارهاى نيك مى‏شتابند و در آن بر يكديگر سبقت مى‏گيرند .

7) امام علیه السلام خدا را سپاس می گویند که به چه چیز هدایت شده اند؟44/1
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِحَمْدِه‏
حمد و سپاس خداوندى را كه ما را به حمد و سپاس خويش هدایت نمود

8) در ماه رمضان برخاستن شبها، برای عبادت نیازمند چه چیزی از جانب خداوند است؟45/20,21
اللَّهُمَّ وَ أَنْتَ جَعَلْتَ مِنْ صَفَايَا تِلْكَ الْوَظَائِفِ، وَ خَصَائِصِ تِلْكَ الْفُرُوضِ شَهْرَ رَمَضَانَ الَّذِي اخْتَصَصْتَهُ مِنْ سَائِرِ الشُّهُورِ، وَ تَخَيَّرْتَهُ مِنْ جَمِيعِ الْأَزْمِنَةِ وَ الدُّهُورِ، وَ آثَرْتَهُ عَلَى كُلِّ أَوْقَاتِ السَّنَةِ بِمَا أَنْزَلْتَ فِيهِ مِنَ الْقُرْآنِ وَ النُّورِ، وَ ضَاعَفْتَ فِيهِ مِنَ الْإِيمَانِ، وَ فَرَضْتَ فِيهِ مِنَ الصِّيَامِ، وَ رَغَّبْتَ فِيهِ مِنَ الْقِيَامِ، وَ أَجْلَلْتَ فِيهِ مِنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ الَّتِي هِيَ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ. ثُمَّ آثَرْتَنَا بِهِ عَلَى سَائِرِ الْأُمَمِ، وَ اصْطَفَيْتَنَا بِفَضْلِهِ دُونَ أَهْلِ الْمِلَلِ، فَصُمْنَا بِأَمْرِكَ نَهَارَهُ، وَ قُمْنَا بِعَوْنِكَ لَيْلَهُ، مُتَعَرِّضِينَ بِصِيَامِهِ وَ قِيَامِهِ لِمَا عَرَّضْتَنَا لَهُ مِنْ رَحْمَتِكَ، وَ تَسَبَّبْنَا إِلَيْهِ مِنْ مَثُوبَتِكَ، وَ أَنْتَ الْمَلِي‏ءُ بِمَا رُغِبَ فِيهِ إِلَيْكَ، الْجَوَادُ بِمَا سُئِلْتَ مِنْ فَضْلِكَ، الْقَرِيبُ إِلَى مَنْ حَاوَلَ قُرْبَك
بار خدايا،يكى از اين برگزيده‏ترين وظايف و خاص‏ترين واجبات،ماه رمضان را قراردادى.ماهى كه آن را از ميان ديگر ماهها ويژگى‏ديگرى بخشيده‏اى و از ميان همه زمانها و روزگارها اختيارش كرده‏اى و بر همه اوقات سال برترى‏اش نهاده‏اى،زيرا كه در آن قرآن و نور نازل‏كرده‏اى و بر تكاليف مؤمنان چند برابر افزوده‏اى و روزه را در آن واجب‏داشته‏اى و مردمان را به بر پاى خاستن براى عبادت خود ترغيب‏كرده‏اى و شب قدر را كه از هزار ماه بهتر است تجليل فرموده‏اى.و چون‏رمضان را به ما عطا كردى،ما را بر ديگر امتها فضيلت نهادى و از ميان‏پيروان ديگر كيشها برگزيدى.پس ما به فرمان تو روزش را روزه‏داشتيم و شبش را به نماز برخاستيم،و با روزه داشتن و نماز خواندن دراين ماه به رحمتى كه ما را ارزانى داشته بودى روى نهاديم و آن را وسيله‏نيل به ثواب تو قرار داديم.تويى كه هر چه از تو خواهند توانى داشت وآنچه از فضل و احسان تو طلبند توانى داد و به خواستاران مقام قرب‏خود نزديك هستى.

(خدايا، تو ماه رمضان را از گزيده‌ترين وظايف و ويژه‌ترين واجبات خود قرار دادي؛ ماهي كه آن را در ميان ماه‌هاي ديگر ممتاز ساخته‌اي، و از ميان همه‌ي زمان‌ها و روزگارها آن را برگزيده‌اي، و بر همه‌ي اوقات سال برتري‌اش داده‌اي؛ زيرا قرآن و نور را در آن فرو فرستاده‌اي، و ايمان بندگانت را به كمال رسانده‌اي، و روزه را در آن واجب نموده‌اي، و مردم را به شب زنده‌داري در اين ماه راغب فرموده‌اي، و شب قدر را، كه از هزار ماه بهتر است، بزرگ و گرامي داشته‌اي.
با ماه رمضان، ما را بر امت‌هاي ديگر برتري دادي، و با فضيلت اين ماه ما را براي سبقت جُستن از ملت‌هاي ديگر اختيار كردي. پس به فرمان تو روزهايش را روزه داشتيم و به ياريِ تو شب‌هايش را به عبادت برخاستيم؛ در حالي كه با اين روزه و شب زنده‌داري، خود را در معرض رحمتي نهاديم كه بر ما عرضه داشته بودي، و آن را وسيله‌ي رسيدن به ثوابت قرار داديم. بر عطاي آنچه از تو خواهند، قدرت داري، و آنچه از فضل تو طلب كنند، مي‌بخشي، و به آن كس كه قرب تو جويد، نزديكي.)

9) اولین و آخرین چیزی که امام علیه السلام درباره نماز درخواست می کنند، چه چیزهایی هستند؟44/9-10
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ قِفْنَا فِيهِ عَلَى مَوَاقِيتِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ بِحُدُودِهَا الَّتِي حَدَّدْتَ، وَ فُرُوضِهَا الَّتِي فَرَضْتَ، وَ وَظَائِفِهَا الَّتِي وَظَّفْتَ، وَ أَوْقَاتِهَا الَّتِي وَقَّتَّ وَ أَنْزِلْنَا فِيهَا مَنْزِلَةَ الْمُصِيبِينَ لِمَنَازِلِهَا، الْحَافِظِينَ لِأَرْكَانِهَا، الْمُؤَدِّينَ لَهَا فِي أَوْقَاتِهَا عَلَى مَا سَنَّهُ عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ- صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ- فِي رُكُوعِهَا وَ سُجُودِهَا وَ جَمِيعِ فَوَاضِلِهَا عَلَى أَتَمِّ الطَّهُورِ وَ أَسْبَغِهِ، وَ أَبْيَنِ الْخُشُوعِ وَ أَبْلَغِه‏
بار خدايا،درود بفرست بر محمد و خاندان او و در اين ماه ما را به‏اوقات نمازهاى پنجگانه آگاه فرما:به حدود و احكامش كه مقررداشته‏اى و واجباتش كه واجب ساخته‏اى و شروط و هنگامش كه معين‏كرده‏اى.
اى خداوند،چنان كن كه به هنگام نماز همانند كسانى باشيم كه به منازل والاى آن راه مى‏يابند و همه اركان آن رعايت مى‏كنند و آن را به‏وقت خود،به آيين بنده تو و رسول تو محمدـصلى الله عليه و آلهـدرركوع و سجود و همه فضيلتهايش،به كامل‏ترين وضوء و طهارت و درنهايت خشوع به جاى مى‏آورند.

10) کدام عبارت امام علیه السلام می رساند که شکر کردن بندگان توسط خداوند الهام می شود؟45/6
تَشْكُرُ مَنْ شَكَرَكَ وَ أَنْتَ أَلْهَمْتَهُ شُكْرَك‏
جزاى خير دهى كسى را كه تو را بستايد ،با آنكه تو خود ستايشگرى را به او الهام کرده ای.

11) امام علیه السلام پس از عبارت شهر رمضان(ماه رمضان) برای این ماه چهار صفت ذکر می کنند این چهار صفت را مرقوم نمائید.44/3
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مِنْ تِلْكَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ، شَهْرَ الصِّيَامِ، وَ شَهْرَ الْإِسْلَامِ، وَ شَهْرَ الطَّهُورِ، وَ شَهْرَ التَّمْحِيصِ، وَ شَهْرَ الْقِيَامِ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ، هُدىً لِلنَّاسِ، وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقان‏
حمد و سپاس خداوندى را كه يكى از آن راهها كه در برابر ماگشوده،ماه خود،ماه رمضان است،ماه صيام و ماه اسلام،ماه پاكيزگى ازآلودگيها،ماه رهايى از گناهان،ماه نماز،ماهى كه در آن قرآن نازل شده،قرآنى كه راهنماى مردم است و نشانه آشكار هدايت است و تميز دهنده‏حق از باطل است.

12) امام علیه السلام با یاد عفو خداوند کدامیک از اسماء الهی و با ذکر عطوفت و مهربانی خدا کدام یک از اسماء الهی را ذکر مینمایند؟45/9
وَ تَلَقَّيْتَ مَنْ عَصَاكَ بِالْحِلْمِ، وَ أَمْهَلْتَ مَنْ قَصَدَ لِنَفْسِهِ بِالظُّلْمِ، تَسْتَنْظِرُهُمْ بِأَنَاتِكَ إِلَى الْإِنَابَةِ، وَ تَتْرُكُ مُعَاجَلَتَهُمْ إِلَى التَّوْبَةِ لِكَيْلَا يَهْلِكَ عَلَيْكَ هَالِكُهُمْ، وَ لَا يَشْقَى بِنِعْمَتِكَ شَقِيُّهُمْ إِلَّا عَنْ طُولِ الْإِعْذَارِ إِلَيْهِ، وَ بَعْدَ تَرَادُفِ الْحُجَّةِ عَلَيْهِ، كَرَماً مِنْ عَفْوِكَ يَا كَرِيمُ، وَ عَائِدَةً مِنْ عَطْفِكَ يَا حَلِيم
با آنان كه تو را عصيان كنند،با بردبارى روياروى شوى و آنان را كه‏آهنگ ستم بر خود كنند،مهلت دهى.آرى اى پروردگار من،مهلتشان‏دهى و با آنان مدارا كنى،باشد كه به سوى تو باز گردند،و چاره كارشان‏به تو به سپارى،تا آن كه بايد هلاك شود به خلاف رضاى تو در مهلكه‏نيفتد و آن كه از نعمت تو مست غرور شده و طريق شقاوت در پيش‏گرفته بدبخت نگردد،مگر آنگه كه ديگرش عذر نماند و حجت بر اوتمام شود.همه اينها از روى كرم و عفو توست اى خداى بخشنده(کریم) وسودى است كه از عطوفت تو حاصل گردد،اى خداى بردبار(حلیم).

13) امام علیه السلام حرام بودن خوردن و اشامیدن در روزه ماه رمضان را به چه علت می دانند؟44/4
فَأَبَانَ فَضِيلَتَهُ عَلَى سَائِرِ الشُّهُورِ بِمَا جَعَلَ لَهُ مِنَ الْحُرُمَاتِ الْمَوْفُورَةِ، وَ الْفَضَائِلِ الْمَشْهُورَةِ، فَحَرَّمَ فِيهِ مَا أَحَلَّ فِي غَيْرِهِ إِعْظَاماً، وَ حَجَرَ فِيهِ الْمَطَاعِمَ وَ الْمَشَارِبَ إِكْرَاماً، وَ جَعَلَ لَهُ وَقْتاً بَيِّناً لَا يُجِيزُ- جَلَّ وَ عَزَّ- أَنْ يُقَدَّمَ قَبْلَهُ، وَ لَا يَقْبَلُ أَنْ يُؤَخَّرَ عَنْه‏
پس به حرمت بى‏شمار و فضيلت بسيارى كه بدين ماه ارزانى‏داشت،برترى آن را بر ديگر ماهها آشكار ساخت.براى بزرگداشت‏آن،هر چيز را كه در ديگر ماهها حلال داشته بود،در اين ماه حرام كرد.
بخاطر گرامیداشت آن خوردنى و آشاميدنى را ممنوع داشت و براى آن‏زمانى معين قرار داد،آن سان كه اجازت ندهد روزه آن پيشتر ادا گردد ونپذيرد كه به تأخير افتد.

14) آیا امام علیه السلام شب قدر را شایسته سلام کردن می دانند؟ عبارت را ذکر کنید.45/40
السَّلَامُ عَلَيْكَ وَ عَلَى لَيْلَةِ الْقَدْرِ الَّتِي هِيَ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر
درود بر تو و آن شب قدر تو كه از هزار ماه بهتر است.

15) امام علیه السلام یاری خدا را می طلبند که روزه ایشان چگونه باشد؟ دو کلمه شروع و دو کلمه پایان عبارت را مرقوم نمائید.44/6-7

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَلْهِمْنَا مَعْرِفَةَ فَضْلِهِ وَ إِجْلَالَ حُرْمَتِهِ، وَ التَّحَفُّظَ مِمَّا حَظَرْتَ فِيهِ، وَ أَعِنَّا عَلَى صِيَامِهِ بِكَفِّ الْجَوَارِحِ عَنْ مَعَاصِيكَ، وَ اسْتِعْمَالِهَا فِيهِ بِمَا يُرْضِيكَ حَتَّى لَا نُصْغِيَ بِأَسْمَاعِنَا إِلَى لَغْوٍ، وَ لَا نُسْرِعَ بِأَبْصَارِنَا إِلَى لَهْوٍ وَ حَتَّى لَا نَبْسُطَ أَيْدِيَنَا إِلَى مَحْظُورٍ، وَ لَا نَخْطُوَ بِأَقْدَامِنَا إِلَى مَحْجُورٍ، وَ حَتَّى لَا تَعِيَ بُطُونُنَا إِلَّا مَا أَحْلَلْتَ، وَ لَا تَنْطِقَ أَلْسِنَتُنَا إِلَّا بِمَا مَثَّلْتَ، وَ لَا نَتَكَلَّفَ إِلَّا مَا يُدْنِي مِنْ ثَوَابِكَ، وَ لَا نَتَعَاطَى إِلَّا الَّذِي يَقِي مِنْ عِقَابِكَ، ثُمَّ خَلِّصْ ذَلِكَ كُلَّهُ مِنْ رِئَاءِ الْمُرَاءِينَ، وَ سُمْعَةِ الْمُسْمِعِينَ، لَا نُشْرِكُ فِيهِ أَحَداً دُونَكَ، وَ لَا نَبْتَغِي فِيهِ مُرَاداً سِوَاك
بار خدايا،درود بفرست بر محمد و خاندانش و شناخت فضيلت اين‏ماه و بزرگداشت حرمت آن و پرهيز از هر چه در اين ماه ما را از آن منع‏كرده‏اى.به ما الهام كن.و ما را به روزه داشتن يارى ده:آن سان كه‏اعضاى بدن خويش از معاصى تو بازداريم و در آنچه سبب خشنودى‏توست به كار داريم،تا به هيچ سخن بيهوده گوش نسپاريم و به هيچ لهوو بازيچه ننگريم و به هيچ ممنوع دست نگشاييم و به سوى هيچ حرامى‏گام بر نداريم و چيزى جز آنچه تو حلال كرده‏اى در شكمهاى خود جاى‏ندهيم و زبانمان جز سخن تو نگويد و رنجى بر خود هموار نكنيم جزآنكه ما را به ثواب تو نزديك سازد و كارى نكنيم جز آنچه ما را از عقاب‏تو در امان دارد.اى خداوند،از تو مى‏خواهيم كه اين همه اعمال را ازرياى رياكاران و آوازه در افكندن آوازه افكنان دور نگه دارى.و چنان بادكه كسى را در عبادت با تو شريك نسازيم و جز تو براى خود مرادى‏نجوييم.
16) عقوبت و کیفر خداوند نتیجه کدام یک از صفات الهی است؟45/4
مِنَّتُكَ ابْتِدَاءٌ، وَ عَفْوُكَ تَفَضُّلٌ، وَ عُقُوبَتُكَ عَدْلٌ، وَ قَضَاؤُكَ خِيَرَة
نعمتت بى‏هيچ سابقه است و عفو تو بر مقتضاى فضل و احسان‏توست و عقوبتت بر آيين عدالت است و هر چه تقدير كنى خير ما در آن‏است.

17) نتیجه عملی که باعث تقرب به خدا می شود چیست؟44/11
َ أَنْ نَتَقَرَّبَ إِلَيْكَ فِيهِ مِنَ الْأَعْمَالِ الزَّاكِيَةِ بِمَا تُطَهِّرُنَا بِهِ مِنَ الذُّنُوبِ، وَ تَعْصِمُنَا فِيهِ مِمَّا نَسْتَأْنِفُ‏ مِنَ الْعُيُوبِ، حَتَّى لَا يُورِدَ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ مَلَائِكَتِكَ إِلَّا دُونَ مَا نُورِدُ مِنْ أَبْوَابِ الطَّاعَةِ لَكَ، وَ أَنْوَاعِ الْقُرْبَةِ إِلَيْكَ.
اى خداوند،در اين ماه ما را توفيق ده كه به كردارهاى پسنديده به توتقرب جوييم،آن سان كه ما را از گناهان پاك دارى و از بازگشت به‏اعمال ناشايست نگه‏دارى،تا هيچ يك از ملائكه تو طاعتى به درگاهت‏نياورد جز آنكه از طاعت ما كمتر باشد و در تقرب به پايه تقرب ما نرسد.

(ما را موفق كن كه در اين ماه با انجام دادن كارهاي نيك و پسنديده خود را به تو نزديك‌تر سازيم؛ اعمالي كه با آنها گناهان‌مان را بيامرزي و ما را از شروع به ناشايسته‌ها نگاه داري، تا هيچ يك از فرشتگان تو بيش از طاعت‌هاي گوناگونِ ما نزد تو طاعت نياورند، و در انواع سبب‌هاي تقرّب، به پاي ما نرسند.)

18) امام علیه السلام به چه آیاتی برای بیان نوع معامله خداوند با بندگان، استدلال می فرمایند، شماره آیات و سوره را بنویسید.45/12,13
وَ أَنْتَ الَّذِي زِدْتَ فِي السَّوْمِ عَلَى نَفْسِكَ لِعِبَادِكَ، تُرِيدُ رِبْحَهُمْ فِي مُتَاجَرَتِهِمْ لَكَ، وَ فَوْزَهُمْ بِالْوِفَادَةِ عَلَيْكَ، وَ الزِّيَادَةِ مِنْكَ، فَقُلْتَ- تَبَارَكَ اسْمُكَ وَ تَعَالَيْتَ-: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها، وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى‏ إِلَّا مِثْلَها. وَ قُلْتَ: مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ، وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ، وَ قُلْتَ: مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً. وَ مَا أَنْزَلْتَ مِنْ نَظَائِرِهِنَّ فِي الْقُرْآنِ مِنْ تَضَاعِيفِ الْحَسَنَات‏
اى خداى من،تو كسى هستى كه در معامله با بندگان خود،همواره به‏سود آنان در بها مى‏افزايى و مى‏خواهى كه در معامله با تو سود برند و به‏افزون دهى و نزول بر آستان تو كامياب شوند،كه تو خود گفته‏اى‏بزرگ و متعالى است نام تو و بلند است مرتبت توـ«هر كس كار نيكى‏انجام دهد،ده برابر به او پاداش داده شود و هر كه كار بدى انجام دهد،تنها همانند آن كيفر بيند .»#(2) و نيز تو خود گفته‏اى:«مثل آنان كه مال خودرا در راه خدا انفاق مى‏كنند مثل دانه‏اى است كه هفت خوشه بر آورد،و در هر خوشه‏اى صد دانه باشد،خدا پاداش هر كه را كه بخواهد،چندبرابر مى‏كند.»#(3) و نيز تو خود گفته‏اى:«كيست كه به خدا قرض الحسنه‏دهد،تا خدا بر آن چند برابر بيفزايد؟»#(4) و نظاير اين آيات كه در قرآن درباب مضاعف شدن حسنات نازل كرده‏اى .

(تويي كه در معامله با بندگانت، به سود آنان بر قيمت مي‌ازايي، و مي‌خواهي كه در اين تجارت سود بسيار برند، و با فرود آمدن به درگاه تو رستگاري و فزوني يابند. اي آن كه نامت بلند و جاويد است، خود فرمودي: «هر كس كاري نيك كند، ده برابر پاداش يابد، و هر كس كاري بد مرتكب شود، جز همانند آن كيفر نبيند.»
و فرمودي: «كار آنان كه دارايي خود را در راه خدا انفاق مي‌كنند، به كار دانه‌اي مانَد كه هفت خوشه بروياند و در هر خوشه صد دانه باشد. و خدا اين شماره را براي هر كس كه بخواهد، چند برابر مي‌افزايد.» و فرمودي: «كيست آن كه خدا را قرض الحسنه‌اي دهد تا آن را براي او به چندين برابر افزون كند.» و همانند اين آيات كه در قرآن در باب افزايش حَسَنات نازل كرده‌اي.)

19) امام علیه السلام از خدا می خواهند که در چه مواقعی از این ماه موفق به برپایی نماز شود؟44/17
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ إِنْ مِلْنَا فِيهِ فَعَدِّلْنَا، وَ إِنْ زُغْنَا فِيهِ فَقَوِّمْنَا، وَ إِنِ اشْتَمَلَ عَلَيْنَا عَدُوُّكَ الشَّيْطَانُ فَاسْتَنْقِذْنَا مِنْهُ. اللَّهُمَّ اشْحَنْهُ بِعِبَادَتِنَا إِيَّاكَ، وَ زَيِّنْ أَوْقَاتَهُ بِطَاعَتِنَا لَكَ، وَ أَعِنَّا فِي نَهَارِهِ عَلَى صِيَامِهِ، وَ فِي لَيْلِهِ عَلَى الصَّلَاةِ وَ التَّضَرُّعِ إِلَيْكَ، وَ الْخُشُوعِ لَكَ، وَ الذِّلَّةِ بَيْنَ يَدَيْكَ حَتَّى لَا يَشْهَدَ نَهَارُهُ عَلَيْنَا بِغَفْلَةٍ، وَ لَا لَيْلُهُ بِتَفْرِيطٍ.
بار خدايا،بر محمد و خاندان او درود بفرست.اگر در اين ماه به راه‏كج رفته‏ايم،به راه راستمان آور و اگر از حق عدول كرده‏ايم،به حقمان‏بازگردان و اگر دشمن تو،شيطان،بر ما چيره شد،ما را از چنگال اورهايى بخش.
اى خداوند،ماه رمضان را از زمزمه عبادت ما پرساز و شب و روزش‏را به طاعات ما آراسته گردان.ما را يارى ده كه روزهايش را روزه بداريم‏و شبهايش را به نماز و تضرع و خشوع و مذلت در پيشگاه تو به سحررسانيم،تا مباد كه روزهايش به غفلت ما شهادت دهند و شبهايش به‏سهل انگارى ما.

20) امام علیه السلام صدقه دادن را موجب چه چیز می دانند؟45/16
فَذَكَرُوكَ بِمَنِّكَ، وَ شَكَرُوكَ بِفَضْلِكَ، وَ دَعَوْكَ بِأَمْرِكَ، وَ تَصَدَّقُوا لَكَ طَلَباً لِمَزِيدِكَ، وَ فِيهَا كَانَتْ نَجَاتُهُمْ مِنْ غَضَبِكَ، وَ فَوْزُهُمْ بِرِضَاكَ.
از اين روست كه تو را به نعمت و بخششت ياد كردند و به فضل واحسانت سپاس گفتند و هم به فرمان تو،تو را به دعا خواندند،و در راه توصدقه دادند تا بيفزايى،و در آن بود رهاييشان از خشم تو وكاميابيشان به خشنودى تو.

21) امام می¬خواهند چه چیزی بر زبان ما جاری شود؟44/7
وَ حَتَّى لَا نَبْسُطَ أَيْدِيَنَا إِلَى مَحْظُورٍ، وَ لَا نَخْطُوَ بِأَقْدَامِنَا إِلَى مَحْجُورٍ، وَ حَتَّى لَا تَعِيَ بُطُونُنَا إِلَّا مَا أَحْلَلْتَ، وَ لَا تَنْطِقَ أَلْسِنَتُنَا إِلَّا بِمَا مَثَّلْتَ، وَ لَا نَتَكَلَّفَ إِلَّا مَا يُدْنِي مِنْ ثَوَابِكَ، وَ لَا نَتَعَاطَى إِلَّا الَّذِي يَقِي مِنْ عِقَابِكَ، ثُمَّ خَلِّصْ ذَلِكَ كُلَّهُ مِنْ رِئَاءِ الْمُرَاءِينَ، وَ سُمْعَةِ الْمُسْمِعِينَ، لَا نُشْرِكُ فِيهِ أَحَداً دُونَكَ، وَ لَا نَبْتَغِي فِيهِ مُرَاداً سِوَاكَ.
بار خدايا،درود بفرست بر محمد و خاندانش و شناخت فضيلت اين‏ماه و بزرگداشت حرمت آن و پرهيز از هر چه در اين ماه ما را از آن منع‏كرده‏اى.به ما الهام كن.و ما را به روزه داشتن يارى ده:آن سان كه‏اعضاى بدن خويش از معاصى تو بازداريم و در آنچه سبب خشنودى‏توست به كار داريم،تا به هيچ سخن بيهوده گوش نسپاريم و به هيچ لهوو بازيچه ننگريم و به هيچ ممنوع دست نگشاييم و به سوى هيچ حرامى‏گام بر نداريم و چيزى جز آنچه تو حلال كرده‏اى در شكمهاى خود جاى‏ندهيم و زبانمان جز سخن تو نگويد و رنجى بر خود هموار نكنيم جزآنكه ما را به ثواب تو نزديك سازد و كارى نكنيم جز آنچه ما را از عقاب‏تو در امان دارد.اى خداوند،از تو مى‏خواهيم كه اين همه اعمال را ازرياى رياكاران و آوازه در افكندن آوازه افكنان دور نگه دارى.و چنان بادكه كسى را در عبادت با تو شريك نسازيم و جز تو براى خود مرادى‏نجوييم.