تعليم نماز و وضو

بر طبق آنچه از تواريخ و روايات به دست مي‏آيد نخستين دستوري که به پيغمبر اسلام نازل گرديد دستور نماز بود بدين ترتيب که در همان روزهاي نخست‏بعثت، روزي رسول خدا (ص) در بالاي شهر مکه بود که جبرئيل نازل گرديد و با پاي خود به کنار کوه زد و چشمه آبي ظاهر گرديد، پس جبرئيل براي تعليم آن حضرت با آن آب وضو گرفت و رسول خدا (ص) نيز از او پيروي کرد، آن گاه جبرئيل نماز را به آن حضرت تعليم داد و نماز خواند.

پيغمبر بزرگوار پس از اين جريان به خانه آمد و آنچه را ياد گرفته بود به خديجه و علي (ع) ياد داد و آن دو نيز نماز خواندند. از آن پس گاهي رسول خدا (ص) براي خواندن نماز به دره‏هاي مکه مي‏رفت و علي(ع)نيز به دنبال او بود و با او نماز مي‏گزارد و گاهي هم مطابق نقل برخي از مورخين به مسجد الحرام يا مني مي‏آمد و با همان دو نفري که به او ايمان آورده بودند يعني علي و خديجه(س)نماز مي‏خواند.

اهل تاريخ از شخصي به نام عفيف کندي روايت کرده‏اند که گويد: من مرد تاجري بودم که براي حج‏به مکه آمدم و به نزد عباس بن عبد المطلب که سابقه دوستي با او داشتم برفتم تا از وي مقداري مال التجاره خريداري کنم، پس روزي همچنان که نزد عباس در مني بودم - و در حديثي است که به جاي مني، مسجد الحرام را ذکر کرده - ناگاه مردي را ديدم که از خيمه يا منزلگاه خويش خارج شد و نگاهي به خورشيد کرد و چون ديد ظهر شده وضويي کامل گرفت و سپس به سوي کعبه به نماز ايستاد و پس از او پسري را که نزديک به حد بلوغ بود مشاهده کردم او نيز بيامد و وضو گرفت و در کنار وي ايستاد، و پس از آن دو زني را ديدم بيرون آمد و پشت‏سر آن دو نفر ايستاد. و به دنبال آن ديدم آن مرد به رکوع رفت و آن پسرک و آن زن نيز از او پيروي کرده به رکوع رفتند، آن مرد به سجده افتاد آن دو نيز به دنبال او سجده کردند.

من که آن منظره را ديدم به عباس - ميزبان خود - گفتم: واي!اين ديگر چه ديني است؟ پاسخ داد: اين دين و آيين محمد بن عبد الله برادرزاده من است و عقيده دارد که خدا او را به پيامبري فرستاده و آن ديگر برادر زاده ديگرم علي بن ابيطالب است و آن زن نيز همسرش خديجه مي‏باشد.

عفيف کندي پس از آن که مسلمان شده بود مي‏گفت: اي کاش من چهارمين آنها بودم.

برخي گفته‏اند که: جبرئيل در روز دوم بعثت رسول خدا براي تعليم نماز و وضو، نازل شد ⁽¹⁾.

يعقوبي مي‏نويسد: «نخستين نمازي که بر وي واجب گشت نماز ظهر بود، جبرئيل فرود آمد و وضو گرفتن را به او نشان داد و چنان که جبرئيل وضو گرفت رسول خدا هم وضو گرفت سپس نماز خواند تا به او نشان دهد که چگونه نماز خواند، پس رسول خدا نماز خواند.

به روايت بعضي: نخستين نمازي که رسول خدا خواند «صلوة وسطي» ، يعني همان نماز ظهر بود و آن روز هم جمعه بود، و سپس «خديجه» دختر «خويلد» رسيد و رسول خدا او را خبر داد.پس وضو گرفت و نماز خواند.آنگاه «علي بن أبي طالب» رسول خدا را ديد و آنچه را ديد انجام مي‏دهد انجام داد ⁽²⁾

ابن اسحاق گويد: برخي دانايان ذکر کرده‏اند که: رسول خدا در موقع نماز به دره‏هاي مکه مي‏رفت و علي بن أبي طالب پنهان از پدرش أبي طالب، و از همه عموهايش و ديگر رجال قريش همراه وي مي‏رفت و نمازها را در ميان دره‏ها مي‏گزاردند و شب که مي‏شد بر مي‏گشتند، چندي بدين منوال گذشت تا روزي أبو طالب آن دو را در حال نماز ديد و پس از سؤال و جواب با رسول خدا، به علي گفت: پسر جان! اين چه ديني است که داري؟ گفت: اي پدر! من به خدا و رسولش ايمان آورده و او را در آنچه آورده تصديق کرده‏ام و همراه وي براي خدا نماز مي‏گزارم و از وي پيروي مي‏کنم، أبو طالب گفت: البته ترا جز به خير و صلاح دعوت نکرده است، پس همراه وي باش (سيرة النبي، ج 1، ص 265، تاريخ الامم و الملوک، ج 2، ص 58). .طبري مي‏نويسد: بعد از اقرار به توحيد و بيزاري از بت‏ها اول چيزي که از شرايع اسلام خداي عز و جل واجب کرد، نماز بود و از ابن عباس و زيد بن أرقم روايت مي‏کند که اول کسي که با رسول خدا نماز گزارد علي بود.و از جابر روايت مي‏کند که رسول خدا روز دوشنبه مبعوث شد، و علي روز سه‏شنبه نماز خواند.و از علي عليه السلام روايت مي‏کند که گفت: «منم بنده خدا و برادر رسول او، و منم صديق أکبر، نمي‏گويد اين را پس از من، مگر دروغگوي دروغپردازي، هفت سال پيش از مردم با رسول خدا نماز گزاردم» (تاريخ الامم و الملوک، ج 2، ص 53 ـ 56).

پي‏نوشت‏

1 ـ امتاع الاسماع، ص .15

2 ـ ر.ک: ترجمه تاريخ يعقوبي، ج 1، ص 378.سيرة النبي، ج 1، ص 263 ـ .

منبع

زندگاني حضرت محمد (ص)، رسولي محلاتي، سيد هاشم

http://www.hawzah.net/Hawzah/Articles/Articles.aspx?id=8667