ازدواج علي(ع) با فاطمه(س)
حضرت علي - عليه السلام، بنابر امر الهي وسنتحسنه اسلامي، بر آن ميشود که در بحران جواني به کشتي زندگاني خود سکونت و آرامش بخشد. اما شخصيتي چون حضرت علي - عليه السلام هرگز در همسرگزيني به يک آرامش نسبي وموقت اکتفا نميکند وآفاق ديگر زندگاني را از نظر دور نميدارد. از اين رو خواستار همسري ميشود که از نظر ايمان وتقوي ودانش وبينش ونجابت واصالت، «کفو» وهمشان او باشد. چنين همسري جز دختر رسول خدا حضرت فاطمه زهرا - عليها السلام - که به همه خصوصيات او از هنگام تولد تا آن زمان کاملا آشنايي داشت، کسي ديگر نبود.
خواستگاران حضرت زهرا - عليها السلام
پيش از حضرت علي - عليه السلام افرادي مانند ابوبکر وعمر آمادگي خود را براي ازدواج با دختر پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم اعلام کرده بودند وهر دو از پيامبر يک پاسخ شنيده بودند وآن اينکه در باره ازدواج زهرا منتظر وحي الهي است.
آن دو که از ازدواج با حضرت زهرا نوميد شده بودند با سعد معاذ رئيس قبيلهاوس به گفتگو پرداختند وآگاهانه دريافتند که جز حضرت علي - عليه السلام کسي شايستگي ازدواج با حضرت زهرا - عليها السلام - را ندارد ونظر پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم نيز به غير او نيست. از اين رو دسته جمعي در پي حضرت علي - عليه السلام رفتند وسرانجام او را در باغ يکي از انصار يافتند که با شتر خود مشغول آبياري نخلها بود. آنان روي به علي کردند وگفتند: اشراف قريش از دختر پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم خواستگاري کردهاند وپيامبر در پاسخ آنان گفته است که کار زهرا منوط به اذن خداست و ما اميدواريم که اگر تو (با سوابق درخشان وفضايلي که داري) از فاطمه خواستگاري کني پاسخ موافق بشنوي واگر دارايي تو اندک باشد ما حاضريم تو را ياري کنيم.
با شنيدن اين سخنان ديدگان حضرت علي - عليه السلام را اشک شوق فرا گرفت وگفت: دختر پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم مورد ميل وعلاقه من است. اين را گفت ودست از کار کشيد وراه خانه پيامبر را، که در آن وقت نزد ام سلمه بسر ميبرد، در پيش گرفت. هنگامي که در خانه رسول اکرم را کوبيد پيامبر فورا به ام سلمه فرمود: برخيز و در را باز کن که اين کسي است که خدا ورسولش او را دوست ميدارند.
ام سلمه مي گويد: شوق شناسايي اين شخص که پيامبر او را ستود آنچنان بر من مستولي شد که وقتي برخاستم در را باز کنم نزديک بود پايم بلغزد. من در را باز کردم وحضرت علي - عليه السلام وارد شد ودر محضر پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم نشست، اما حيا وعظمت محضر پيامبر مانع از آن بود که سخن بگويد، لذا سر به زير افکنده بود وسکوت بر مجلس حکومت ميکرد. تا اينکه پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم سکوت مجلس را شکست وگفت: گويا براي کاري آمده اي؟ حضرت علي - عليه السلام در پاسخ گفت: پيوند خويشاوندي من با خاندان رسالت وثبات وپايداريم در راه دين وجهاد وکوششم در پيشبرد اسلام بر شما روشن است. پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: تو از آنچه که ميگويي بالاتر هستي. حضرت علي - عليه السلام گفت: آيا صلاح ميدانيد که فاطمه را در عقد من در آوريد؟ (1)
حضرت علي - عليه السلام در طرح پيشنهاد خود بر تقوا وسوابق درخشان خود در اسلام تکيه ميکند واز اين طريق به همگان تعليم ميدهد که ملاک برتري اين است نه زيبايي وثروت ومنصب.
پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم از اصل آزادي زن در انتخاب همسر استفاده کرد ودر پاسخ حضرت علي - عليه السلام فرمود: پيش از شما افراد ديگري از دخترم خواستگاري کردهاند ومن درخواست آنان را با دخترم در ميان نهادهام ولي در چهره او نسبتبه آن افراد بي ميلي شديدي احساس کرده ام. اکنون درخواستشما را با او در ميان ميگذارم، سپس نتيجه را به شما اطلاع ميدهم.
پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم وارد خانه زهرا - عليها السلام - شد و او برخاست و ردا از دوش آن حضرت برداشت وکفشهايش را از پايش در آورد وپاهاي مبارکش را شست وسپس وضو ساخت ودر محضرش نشست. پيامبر سخن خود را با دختر گراميش چنين آغاز کرد:
علي فرزند ابوطالب از کساني است که فضيلت ومقام او در اسلام بر ما روشن است ومن از خدا خواسته بودم که تو را به عقد بهترين مخلوق خود در آورد واکنون او به خواستگاري تو آمده است; در اين باره چه ميگويي؟ در اين هنگام زهرا - عليها السلام - در سکوت عميقي فرو رفت ولي چهره خود را از پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم برنگرداند وکوچکترين ناراحتي در سيماي او ظاهر نشد. رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم از جاي برخاست وفرمود: «الله اکبر سکوتها اقرارها» يعني: خدا بزرگ است;سکوت دخترم نشانه رضاي اوست. (2)
همشاني روحي وفکري واخلاقي
درست است که در آيين اسلام هر مرد مسلمان کفو وهمشان مسلمان ديگري است وهر زن مسلمان که در عقد مرد مسلماني در آيد با همشان خود پيمان زناشويي بسته است، ولي اگر جنبههاي روحي وفکري را در نظر بگيريم بسياري از زنان همشان برخي مردان نيستند و بالعکس. مردان مسلمان شريف واصيل که از ملکات عالي انساني وسجاياي اخلاقي ودانش وبينش وسيع برخوردارند بايد با زناني پيمان زناشويي ببندند که از نظر روحيات وسجاياي اخلاقي همشان ومشابه آنان باشند. اين امر در باره زنان پاکدامن وپرهيزگار که از فضايل اخلاقي وانديشه وبينش بلند برخوردارند نيز حکمفرماست. هدف عمده ازدواج، که برقراري سکونت وآرامش خاطر در طول زندگي است، جز با رعايت اين نکته تامين نميشود وتا يک نوع مشابهت اخلاقي ومحاکات روحي وجذبه رواني بر محيط زندگي سايه نگستراند پيوند زناشويي فاقد استواري لازم خواهد بود.
با توجه به اين بيان، حقيقتخطاب الهي به پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم روشن ميشود که فرمود:
«لو لم اخلق عليا لما کان لفاطمة ابنتک کفو علي وجه الارض» (3)
اگر علي را نميآفريدم، براي دختر تو فاطمه هرگز در روي زمين همشاني نبود.
به طور مسلم مقصود از اين کفويت همشاني مقامي وروحي است.
هزينه عقد و عروسي
تمام دارايي حضرت علي - عليه السلام در آن زمان منحصر به شمشير وزرهي بود که ميتوانستبه وسيله آنها در راه خدا جهاد کند وشتري نيز داشت که با آن در باغستانهاي مدينه کار ميکرد وخود را از ميهماني انصار بي نياز ميساخت.
پس از انجام خواستگاري ومراسم عقد وقت آن رسيد که حضرت علي - عليه السلام براي همسر گرامي خود اثاثي تهيه کند وزندگي مشترک خود را با دختر پيامبر آغاز کند. پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم پذيرفت که حضرت علي - عليه السلام زره خود را بفروشد وبه عنوان جزئي از مهريه فاطمه - عليها السلام - در اختيار پيامبر بگذارد. زره به چهارصد درهم به فروش رفت. پيامبر قدري از آن را در اختيار بلال گذاشت تا براي زهرا عطر بخرد وباقيمانده را به عمار ياسر وگروهي از ياران خود داد تا براي فاطمه وعلي لوازم منزل تهيه کنند. از صورت جهيزيه حضرت زهرا - عليها السلام - مي توان به وضع زندگي بانوي بزرگوار اسلام به خوبي پي برد. فرستادگان پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم از بازار باز گشتند وآنچه براي حضرت زهرا - عليها السلام - تهيه کرده بودند به قرار زير بود:
1 - پيراهني به بهاي هفت درهم;
2 - يک روسري به بهاي يک درهم;
3 - قطيفه مشکي که تمام بدن را نميپوشانيد;
4 - يک تخت عربي از چوب وليف خرما;
5 - دو تشک از کتان مصري که يکي پشمي وديگري از ليف خرما بود;
6 - چهار بالش، دو تا از پشم ودو تاي ديگر از ليف خرما;
7 - پرده;
8 - حصير هجري;
9 - دست آس;
10 - طشتبزرگ;
11 - مشکي از پوست;
12 - کاسه چوبي براي شير;
13 - ظرفي از پوستبراي آب;
14 - آفتابه;
15 - ظرف بزرگ مسي;
16 - چند کوزه;
17 - بازوبندي از نقره.
ياران پيامبر وسايل خريداري شده را بر آن حضرت عرضه کردند وپيامبر، در حالي که اثاث خانه دختر خود را زير ورو ميکرد، فرمود: «اللهم بارک لقوم جل آنيتهم الخزف». يعني: خداوندا، زندگي را بر گروهي که بيشتر ظروف آنها را سفال تشکيل ميدهد مبارک گردان. (4)
مهريه حضرت زهرا - عليها السلام
مهريه دختر پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم پانصد درهم بود که هر درهم معادل يک مثقال نقره بود. (هر مثقال 18 نخود است).
مراسم عروسي دختر گرانمايه پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم در کمال سادگي وبي آلايشي برگزار شد. يک ماه از عقد پيمان زناشويي ميگذشت که زنان رسول خدا به حضرت علي گفتند: چرا همسرت را به خانه خويش نميبري؟ حضرت علي - عليه السلام در پاسخ آنان آمادگي خود را اعلام کرد. ام ايمن شرفياب محضر رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم شد وگفت: اگر خديجه زنده بود ديدگان او از مراسم عروسي دخترش فاطمه روشن ميشد.
پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم وقتي نام خديجه را شنيد چشمان مبارکش از اشک پر شد وگفت: او مرا هنگامي که همه تکذيبم کردند تصديق کرد ودر پيشبرد دين خدا ياريم داد وبا اموال خود به گسترش اسلام مدد رساند. (5)
ام ايمن افزود: ديدگان همه را با اعزام فاطمه به خانه شوهر روشن کنيد.
رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم دستور داد که يکي از حجرهها را براي زفاف زهرا آماده سازند واو را براي اين شب آرايش کنند. (6)
زمان اعزام عروس به خانه داماد که فرا رسيد، پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم حضرت زهرا را به حضور طلبيد. زهرا - عليها السلام - ، درحالي که عرق شرم از چهره اش ميريخت، به حضور پيامبر رسيد واز کثرت شرم پاي او لغزيد ونزديک بود به زمين بيفتد. در اين موقع پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم در حق او دعا کرد وفرمود:
«اقالک الله العثرة في الدنيا و الآخرة».
خدا تو را از لغزش در دو جهان حفظ کند.
سپس چهره زهرا را باز کرد ودست او را در دست علي نهاد وبه او تبريک گفت وفرمود:
«بارک لک في ابنة رسول الله يا علي نعمت الزوجة فاطمة».
سپس رو کرد به فاطمه وگفت:
«نعم البعل علي».
آنگاه به هر دو دستور داد که راه خانه خود را در پيش گيرند وبه شخصيتبرجستهاي مانند سلمان دستور داد که مهار شتر زهرا - عليها السلام - را بگيرد و از اين طريق جلالت مقام دختر گراميش را اعلام داشت.
هنگامي که داماد وعروس به حجله رفتند، هر دو از کثرت شرم به زمين مينگريستند. پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم وارد اطاق شد وظرف آبي به دست گرفت وبه عنوان تبرک بر سر وبر اطراف بدن دخترش پاشيد وسپس در حق هر دو چنين دعا فرمود:
«اللهم هذه ابنتي و احب الخلق الي اللهم و هذا اخي واحب الخلق الي اللهم اجعله وليا و. . . ». (7)
پروردگارا، اين دختر من ومحبوبترين مردم نزد من استت. پروردگارا، علي نيز گرامي ترين مردم نزد من است. خداوندا، رشته محبت آن دو را استوارتر فرما و. . . .
پينوشت
1 - حضرت علي - عليه السلام در امر خواستگاري از يک سنت اصيل پيروي ميکند. در حالي که هاله اي از حيا او را فرا گرفته است. شخصا وبي هيچ واسطه اي اقدام به خواستگاري ميکند; واين نوع شجاعت روحي توام با عفاف، شايان تقدير است.
2 - کشف الغمة، ج1، ص 50.
3 - بحار الانوار، ج43، ص9.
4 - بحار الانوار، ج43، ص 94; کشف الغمة، ج1، ص359. بنابه نوشته کتاب اخير، همه اثاث منزل حضرت زهرا - عليها السلام - به63 درهم خريداري شد.
5 - بحار، ج43، ص 130.
6 - همان، ص59.
7 - بحار، ج43، ص96.
منبع
فروغ ولايت، سبحاني، جعفر
http://hawzah.net/hawzah/Articles/Articles.aspx?
اضافه کردن به هرWebsite